Damian Hughes là chuyên gia về hiệu suất cao đồng thời là người cố vấn cho các doanh nghiệp và vận động viên chuyên nghiệp. Ông cũng là đồng dẫn chương trình The High Performance Podcast cùng Jake Humphrey.
Mỗi khi ai đó nói với tôi rằng họ muốn đọc nhiều sách hơn, tôi thường nghe đi nghe lại những rào cản rất giống nhau:
"Tôi chẳng thể duy trì được thói quen này."
"Giờ tôi không còn đủ khả năng tập trung để đọc nữa."
"Lúc nào cũng bắt đầu rất hăng, rồi lại bỏ dở."
Thực ra, vấn đề không nằm ở việc họ không thích sách mà chính sự bận rộn của cuộc sống hằng ngày là lấy mất thú vui ấy. Phần lớn mọi người đều thiếu thời gian, những lịch trình ban ngày lấp kín thời gian biểu, tối đến điều duy nhất họ nghĩ đến là nằm lười và nghỉ ngơi, còn việc đọc sách dường như đòi hỏi một khoảng thời gian đủ dài mà họ chẳng bao giờ có được. Số khác lại bị cản trở bởi sự thiếu tự tin, những xao nhãng liên tục hoặc áp lực vô hình về việc thế nào mới được xem là "đọc sách đúng nghĩa".
Tất cả những yếu tố đó không hẳn là thiếu sót của mõi cá nhân, đó đơn giản là một phần của hiện thực cuộc sống. Nếu có một điều tôi học được sau nhiều năm nghiên cứu về hiệu suất cao khi làm việc cùng các vận động viên, nhà lãnh đạo và những người có thành tích xuất sắc, cũng như trong quá trình viết cuốn Micro-Habits, thì đó là: Những thay đổi bền vững hiếm khi bắt đầu từ những mục tiêu thật lớn. Chúng luôn bắt đầu từ những thói quen rất nhỏ.
Thay vì đặt ra các chỉ tiêu, thử thách hay số lượng sách phải hoàn thành, hãy thử xây dựng những hành vi nhỏ, linh hoạt, hay còn gọi là micro-habits, giúp việc đọc trở nên dễ bắt đầu hơn và tự nhiên xuất hiện trong cuộc sống hằng ngày.
1. Chỉ đọc một trang rồi dừng lại
James Clear, tác giả của Atomic Habits, từng nói với tôi trong một buổi phỏng vấn một câu rất hay: "Chiếc tạ nặng nhất trong phòng gym chính là cánh cửa bước vào." Một khi bạn đã bước vào, mọi thứ phía sau thường sẽ diễn ra tự nhiên. Việc đọc sách cũng vậy.
Chỉ cần đọc một trang mỗi ngày sẽ giúp bạn loại bỏ hoàn toàn áp lực. Một trang nghe thật nhẹ nhàng và chẳng đáng ngại chút nào. Bạn không phải cam kết đọc hết một chương, càng không phải hứa sẽ đọc hết cả cuốn sách. Bạn chỉ cần đọc đúng một trang.
Nhưng điều thú vị là, rất nhiều lần, một trang sẽ thành hai trang, rồi hai trang lại thành ba. Không phải vì bạn ép bản thân tiếp tục, mà vì khi đã bắt đầu, quán tính sẽ âm thầm đưa bạn đi xa hơn.
2. Gắn việc đọc với một thói quen bạn đã có sẵn
Đừng cố tìm thêm thời gian cho việc đọc. Hãy để nó len lỏi vào những khoảng trống vốn đã tồn tại trong ngày. Tại sao không đọc một trong sách trong khi chờ ly cà phê thơm ngon của mình, lướt qua vài trang trước khi đi đánh răng hay kết thúc một ngày dài bằng vài trang sách trước khi nhắm mắt ?
Đó đều là những khoảnh khắc vốn đã có trong lịch trình của bạn, không đòi hỏi thêm thời gian hay năng lượng. Khi gắn việc đọc với một thói quen đã hình thành, bạn cũng loại bỏ được việc phải suy nghĩ xem "khi nào mình sẽ đọc?" Tách cà phê sẽ trở thành tín hiệu, thói quen đi ngủ sẽ trở thành lời nhắc.
Và dần dần, việc đọc không còn là nghĩa vụ hay bài tập phải hoàn thành, mà trở thành một phần tự nhiên của cuộc sống.
3. Luôn để cuốn sách ở nơi bạn dễ nhìn thấy
Hành vi của chúng ta chịu ảnh hưởng rất lớn từ môi trường xung quanh. Nếu điện thoại luôn nằm trong tầm tay còn sách lại cất trên giá, rất có thể bạn sẽ cầm điện thoại. Một cuốn sách đặt trên bàn sẽ có cơ hội được mở ra nhiều hơn một cuốn sách nằm sâu trong kệ. Một quyển tạp chí đang mở sẵn cũng hấp dẫn hơn một quyển được giấu kín.
Khả năng nhìn thấy giúp giảm bớt "ma sát", và chính những ma sát nhỏ ấy mới là kẻ thù thực sự của mọi thói quen. Hãy để sách ở nơi bạn có thể với tới ngay: trên đầu giường, trên bàn làm việc hoặc mở sẵn ở trang đang đọc. Mục tiêu không phải loại bỏ hoàn toàn những cám dỗ khác, mà là khiến việc đọc trở thành lựa chọn dễ dàng nhất.
4. Đọc lại những cuốn sách bạn từng rất yêu thích
Chúng ta chẳng bao giờ thấy áy náy khi xem lại một bộ phim yêu thích hay nghe đi nghe lại một bài hát.Nhưng với sách thì khác. Nhiều người luôn nghĩ mình phải đọc cuốn mới, cuốn đáng đọc hơn, hay có giá trị hơn.
Chúng ta thường chọn cuốn sách mà mình nên đọc, thay vì cuốn mình thực sự muốn đọc.Việc đọc lại một cuốn sách yêu thích sẽ giúp loại bỏ áp lực đó.Khi bạn đã quen với nhân vật, nhịp kể và mạch truyện, bộ não sẽ thư giãn hơn.Quan trọng hơn, bạn sẽ dần lấy lại cảm giác rằng đọc sách vốn là một trải nghiệm dễ chịu và đầy hứng thú.
5. Dừng đọc một cuốn sách sớm hơn và đừng thấy có lỗi
Cuộc đời quá ngắn để cố đọc hết những cuốn sách khiến bạn cảm thấy nặng nề. Nhiều người vẫn tin rằng cố đọc hết một cuốn sách mình không thích là biểu hiện của sự kiên trì.Nhưng thực tế, điều đó chỉ khiến bạn dần gắn việc đọc với cảm giác nghĩa vụ thay vì niềm vui.
Điều thú vị là những người có hiệu suất làm việc cao lại rất biết từ bỏ đúng lúc. Họ nhận ra khi một điều gì đó không còn mang lại giá trị và sẵn sàng bước tiếp mà không quá bận tâm.
Bạn cũng có thể áp dụng cách nghĩ ấy với việc đọc.Thay vì xem việc bỏ dở một cuốn sách là thất bại, hãy coi đó là khả năng chọn lọc. Mỗi lần đưa ra quyết định ấy, bạn đang nhắc bản thân rằng: Bạn là người làm chủ việc đọc, chứ không phải ngược lại.
6. Hãy định nghĩa lại thế nào là đọc sách
Trong hơn 400 cuộc trò chuyện trên The High Performance Podcast, chúng tôi luôn bắt đầu bằng cùng một câu hỏi: "Theo bạn, hiệu suất cao là gì?" Điều thú vị là chưa bao giờ chúng tôi nhận được hai câu trả lời hoàn toàn giống nhau. Bởi thành công vốn mang ý nghĩa khác nhau với mỗi người.
Việc đọc sách cũng vậy. Sách nói, truyện tranh, truyện ngắn, tiểu luận, tạp chí - Tất cả đều là đọc. Câu chuyện vẫn là câu chuyện, bất kể nó xuất hiện dưới hình thức nào. Khi chấp nhận điều đó, bạn cũng tự cho mình nhiều sự tự do hơn. Bạn có thể để một cuốn sách giấy cạnh giường, nghe audiobook khi đi bộ hoặc lái xe, đọc vài bài viết ngắn trên điện thoại lúc rảnh.
Hãy điều chỉnh việc đọc sao cho phù hợp với cuộc sống của mình, thay vì cố ép cuộc sống phải xoay quanh việc đọc.
7. Giảm thời lượng mỗi lần đọc
Đọc 10 phút mỗi ngày luôn hiệu quả hơn việc đọc một tiếng mỗi tháng. Bởi khi xây dựng thói quen, sự đều đặn luôn quan trọng hơn cường độ. Nhà khoa học hành vi Philippa Lally cùng các cộng sự từng theo dõi quá trình hình thành thói quen của nhiều người khi họ duy trì những hành động nhỏ mỗi ngày.Kết quả cho thấy, thói quen không hình thành vì hành động đó lớn lao hay ấn tượng.Nó hình thành vì hành động ấy được lặp đi lặp lại một cách nhất quán.
Vì vậy, thay vì đặt mục tiêu phải đọc hết một chương hay một số lượng trang nhất định, hãy thử đơn giản hơn: Dành 10 phút chỉ để đọc, không bị gián đoạn. Khi tiêu chuẩn đủ thấp, bạn sẽ dễ dàng bắt đầu. Và khi chuỗi ngày đọc liên tục được hình thành, bạn sẽ tự nhiên muốn duy trì nó.
Lặp lại đủ nhiều lần, bộ não sẽ dần xem việc đọc là một phần quen thuộc trong cuộc sống hằng ngày, thay vì một nhiệm vụ cần phải cố gắng hoàn thành.
*Bài viết của tác giả Damian Hughes, được Thebookland lược dịch
Nguồn: https://www.penguin.co.uk/discover/articles/how-to-read-more-damian-hughes
