Trong quá trình học toán ở những năm đầu tiểu học, không ít trẻ gặp khó khăn khi phải chuyển từ việc đếm từng đồ vật sang hiểu những khái niệm trừu tượng như hàng đơn vị, hàng chục, hàng trăm hay hàng nghìn. Đây cũng là lý do các giáo cụ trực quan được sử dụng rộng rãi trong nhiều chương trình toán hiện đại.
Một trong những công cụ nổi bật nhất chính là Base Ten Blocks - bộ khối học toán giúp trẻ "nhìn thấy" cách các con số được tạo thành và mối quan hệ giữa chúng.
Base Ten Blocks là gì?
Base Ten Blocks là bộ giáo cụ toán học được thiết kế dựa trên hệ đếm thập phân. Mỗi khối đại diện cho một giá trị khác nhau:
- Khối đơn vị (Unit): 1
- Thanh chục (Rod): 10
- Tấm trăm (Flat): 100
- Khối nghìn (Cube): 1.000
Thông qua việc cầm, ghép và sắp xếp các khối này, trẻ sẽ dễ dàng hình dung cấu tạo của các số thay vì chỉ ghi nhớ chúng trên giấy.
Base Ten Blocks giúp trẻ học được những gì?
Không chỉ hỗ trợ học đếm số, Base Ten Blocks còn giúp trẻ phát triển nhiều kỹ năng toán học quan trọng như:
- Hiểu rõ giá trị hàng trong hệ thập phân.
- Biểu diễn và thực hiện các phép cộng, trừ, nhân, chia với số tự nhiên và số thập phân.
- Rèn luyện kỹ năng ước lượng.
- Làm quen với phân số và phần trăm.
- Khám phá các khái niệm hình học như diện tích, thể tích và đo lường.
- Dưới đây là 10 hoạt động đơn giản nhưng rất hiệu quả mà giáo viên và phụ huynh có thể áp dụng.
Xây dựng mô hình sáng tạo
Cho trẻ tự do sử dụng các khối Base Ten để xây dựng bất kỳ mô hình nào mình thích như ngôi nhà, ô tô, robot hoặc lâu đài.
Sau khi hoàn thành, hãy hỏi trẻ: Con đã dùng bao nhiêu thanh hàng đơn vị, bao nhiêu thanh chục ? Tổng giá trị của mô hình là bao nhiêu ?
Cuối cùng, cả nhóm cùng đếm để kiểm tra kết quả. Hoạt động này vừa phát triển khả năng sáng tạo, vừa giúp trẻ ghi nhớ giá trị hàng một cách tự nhiên.
Giá trị của tên mình
Cho trẻ dùng các thanh chục và khối đơn vị để xếp tên của mình.
Sau đó yêu cầu trẻ tính: Con đã dùng bao nhiêu thanh hàng đơn vị, bao nhiêu thanh chục ? Tổng giá trị của tên là bao nhiêu ?
Nếu chơi theo nhóm, có thể yêu cầu các bạn xếp thành hàng từ người có "giá trị tên" nhỏ nhất đến lớn nhất.
Base Ten phiên bản khổng lồ
Sử dụng giấy màu để tạo các khối Base Ten kích thước lớn.
Mỗi học sinh cầm một loại khối khác nhau. Giáo viên đọc một số bất kỳ, nhiệm vụ của cả lớp là nhanh chóng kết hợp với nhau để tạo thành số đó bằng các khối đang cầm.
Có thể bật nhạc để trò chơi trở nên sôi động hơn giống như trò chơi "ghế âm nhạc".
Trò chơi "Tôi có... Ai có...?"
Đây là một hoạt động thú vị trên lớp giúp trẻ luyện tập phép cộng và khuyến khích các em vận động. Trò chơi này phù hợp nhất để triển khai khi cả lớp đã quen thuộc với các học cụ trực quan và có thể nhận biết giá trị số lượng tương ứng với từng mảnh ghép. Mục tiêu của trò chơi là trẻ sẽ cộng các đơn vị ở phần "Tôi có" (I have) và tìm ra người đang giữ hình ảnh minh họa cho con số đó ở phần "Ai có" (who has)
Tung xúc xắc tạo số
Chuẩn bị một bảng gồm bốn cột: Hàng nghìn, Hàng trăm, Hàng chục, Hàng đơn vị
Lần lượt tung bốn viên xúc xắc. Mỗi kết quả được điền vào đúng vị trí. Sau đó trẻ sử dụng Base Ten Blocks để biểu diễn số vừa tạo. Để tăng độ khó, hãy thử xem có bao nhiêu cách khác nhau để biểu diễn cùng một số.
Bingo Base Ten
Mỗi học sinh có một bảng Bingo gồm nhiều số khác nhau. Người điều khiển lần lượt đặt các khối Base Ten lên bàn. Trẻ cần nhận biết giá trị mà các khối biểu diễn và gạch số tương ứng trên bảng Bingo của mình. Người đầu tiên hoàn thành một hàng sẽ chiến thắng.
Tạo động vật bằng diện tích
Chuẩn bị giấy ô vuông cùng các khối đơn vị, thanh chục và tấm trăm. Trẻ dùng các khối để tạo thành hình con vật hoặc bất kỳ hình ảnh nào mình thích. Sau đó: tô lại hình trên giấy ô vuông, tính tổng diện tích của hình theo số ô vuông.
Hoạt động này giúp trẻ kết hợp giữa toán học và nghệ thuật, đồng thời hiểu rõ khái niệm diện tích.
Giải toán có lời văn
Base Ten Blocks đặc biệt hữu ích khi giải các bài toán thực tế.
Ví dụ: Một cô giáo mang đến lớp 20 chiếc bánh cupcake. Trong lớp có 17 học sinh. Mỗi bạn nhận một chiếc bánh. Hỏi còn lại bao nhiêu chiếc?
Trẻ có thể biểu diễn 20 chiếc bánh bằng 20 khối đơn vị, sau đó lấy đi 17 khối để tìm đáp án. Cách làm này cũng áp dụng hiệu quả với phép cộng, nhân và chia.
Tìm các giá trị tương đương
Hãy yêu cầu trẻ xây một tòa tháp sử dụng 1 khối lập phương lớn, 11 tấm phẳng, 15 thanh và 13 khối đơn vị. Sau khi hoàn thành, hãy yêu cầu trẻ xây một tòa tháp có kích thước tương tự nhưng sử dụng ít mảnh ghép nhất có thể. Hoạt động này sẽ giúp trẻ hiểu về sự tương đương khi các em gộp những mảnh nhỏ lại thành một mảnh có kích thước lớn hơn, chẳng hạn như 11 tấm phẳng sẽ được quy đổi thành 1 khối lập phương lớn và 1 tấm phẳng.
Tính chu vi
Chuẩn bị một số hình vẽ đơn giản trên giấy, chẳng hạn như hình vuông, hình chữ nhật hoặc các gói hàng với nhiều kích thước khác nhau.
Mỗi khối đơn vị của Base Ten được xem là một đoạn dài 1 cm. Hãy yêu cầu trẻ đặt các khối đơn vị dọc theo đường viền của hình sao cho phủ kín toàn bộ chu vi. Sau khi hoàn thành, trẻ chỉ cần đếm tổng số khối đã sử dụng để biết chu vi của hình là bao nhiêu xăng-ti-mét.
Khi trẻ đã thành thạo, có thể tăng độ khó bằng cách sử dụng những hình lớn hơn hoặc có đường viền phức tạp hơn để các em tiếp tục luyện tập.
Điểm mạnh nhất của Base Ten Blocks nằm ở việc biến những khái niệm toán học vốn trừu tượng thành trải nghiệm trực quan mà trẻ có thể nhìn thấy và chạm vào. Thay vì chỉ học thuộc các quy tắc, trẻ được tự mình xây dựng, khám phá và kiểm chứng cách các con số hoạt động.
Chỉ với một bộ giáo cụ, phụ huynh và giáo viên có thể tạo ra rất nhiều trò chơi và hoạt động giúp việc học toán trở nên sinh động hơn. Khi trẻ thực sự hiểu bản chất của hệ thập phân và giá trị hàng, việc học các phép tính phức tạp hơn sau này cũng sẽ trở nên nhẹ nhàng và tự tin hơn.
